Eerherstel voor het dieet

Kersverse studenten Voeding & Diëtetiek leren als één van de eerste dingen in hun opleiding de definitie van een dieet: een specifieke en medische voeding ten behoeve van een individu. Geen speld tussen te krijgen. Alle bekende en minder bekende afslankkuren zoals Sonja Bakker, Atkins, South Beach en andere mogen niet aan het woord ‘dieet’ gekoppeld worden, zonder dat een docent van kleur verschiet en de juiste definitie nogmaals de revu laat passeren. Tot zelfs tentamenvragen aan toe.

Naarmate de studie verder vordert, krijgt de betekenis van allerhande diëten meer diepgang. Of het nu glutenvrij is, eiwitarm of voedingsvezelverrijkt, diëten zorgen voor meer gezondheid, minder pijn of andere klachten, een betere kwaliteit van leven. Ja, diëten kunnen zelfs levens redden! En het zijn de diëtisten die zich bezighouden met dit gezondheidsbevorderende middel. Wat hebben wij diëtisten toch een prachtig beroep.

Maar diëtisten laten zich onvoldoende gelden om hun belangrijkste instrument te verdedigen. Hoe is dit mogelijk? Na de feestdagen gaat half Nederland ‘op dieet’. Tijdschriften staan vol met ‘diëten’ om de winterkilo’s kwijt te raken zodat in de zomer de bikini weer past. Menig verjaardagsfeest wordt besteed aan verhalen over het laatste dieet dat gevolgd is of het nieuwste dieet waarmee je de overtollige pondjes kunt verliezen.

Houdt iedereen zich dan bezig met een specifieke, medische, individuele voeding? Daar lijkt het niet op als de dieetboeken bestsellerlijsten in boekhandels aanvoeren of er zelfs een werkwoord van gemaakt wordt; sonjabakkeren is inmiddels aardig ingeburgerd. Al heeft ze flink wat concurrentie gekregen (wanneer komt ‘dokterfranken’ in de Van Dale?) Desondanks staat het woord ‘dieet’ synoniem aan crashen, hongeren en tijdelijk jezelf alles ontzeggen tot het eindigt in alles eten wat voorheen ten strengste verboden was.

Tegengas kan natuurlijk niet uitblijven. Stevige kritiek vanuit diverse invalshoeken. Of het nu vanuit artsen komt, vanuit psychologen of afslankclubs, regelmatig wordt de vloer aangeveegd met het zoveelste nieuwe middel tegen overgewicht en al zijn voorgangers want ‘diëten werken immers niet’. Menig persoon, overgewicht of niet, die wel eens een crashkuur heeft gevolgd, zal deze verzuchting kennen. Dat jezelf uithongeren geen goed middel is om af te vallen, mag bekend zijn. Dat eenzijdig en te weinig eten op de lange termijn niet volgehouden kan worden eveneens. Maar om dat nu diëten te noemen, is opmerkelijk. Vooral omdat diëtisten immers weten dat het hier niet om een dieet gaat.

Het is echter opvallend stil vanuit de beroepsgroep. Geen diëtist die op de barricaden springt om te protesteren tegen misplaatst gebruik van haar werkzaamheden, haar middel om aan de gezondheid van patiënten te werken. En in de meeste gevallen haar middel van bestaan.

Er worden geen ingezonden brieven naar redacties gestuurd om te protesteren tegen koppen als ‘Diëten werken niet.’ Maar als diëten niet werken, wat zitten wij diëtisten dan eigenlijk dagelijks te doen? Alsof we een gereedschapskoffer vol verroeste zagen gebruiken.

Misschien wordt het tijd het dieet in ere te herstellen. Het woord dieet weer te gebruiken zoals de oorspronkelijke betekenis. Laten we als beroepsgroep diëtisten ons gereedschap de eer geven die het toekomt, want diëten werken wèl. Met een zaag kun je immers ook geen spijkers inslaan.